Od 28 czerwca 2025 roku w całej Unii Europejskiej obowiązują przepisy wynikające z tzw. Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA). W Polsce regulacje te zostały wdrożone poprzez ustawę z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, określaną jako Polski Akt o Dostępności (PAD).
Nowe przepisy mają na celu zapewnienie, aby kluczowe produkty i usługi były dostępne dla osób z niepełnosprawnościami oraz wszystkich użytkowników o szczególnych potrzebach.
Kolejny krok w systemie dostępności w Polsce
Polski Akt o Dostępności jest kolejnym elementem rozwijającego się systemu regulacji dotyczących dostępności. Wcześniej w Polsce przyjęto już m.in.:
- ustawę o dostępności cyfrowej podmiotów publicznych (2019),
- ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (2019).
Nowa regulacja rozszerza zakres obowiązków na sektor gospodarczy i obejmuje dostępność wielu produktów oraz usług dostępnych na rynku.
Kogo dotyczą nowe przepisy
Polski Akt o Dostępności obejmuje szeroki krąg podmiotów działających w gospodarce. Są to m.in.:
- producenci i importerzy produktów,
- dystrybutorzy,
- usługodawcy,
- podmioty realizujące zamówienia publiczne,
- podmioty korzystające ze środków Funduszy Europejskich.
W praktyce oznacza to, że dostępność staje się jednym z ważnych standardów funkcjonowania rynku.
Jakie produkty muszą być dostępne
Ustawa obejmuje różne urządzenia i technologie wykorzystywane w codziennym życiu. Wśród nich znajdują się m.in.:
- komputery i ich systemy operacyjne (np. smartfony czy laptopy),
- terminale płatnicze,
- terminale samoobsługowe, takie jak bankomaty czy automaty biletowe,
- urządzenia do świadczenia usług telekomunikacyjnych (np. modemy i routery),
- czytniki książek elektronicznych,
- sprzęt umożliwiający dostęp do usług audiowizualnych, np. dekodery.
Usługi objęte wymaganiami dostępności
Nowe regulacje obejmują również wiele usług cyfrowych i finansowych. Wśród nich znajdują się m.in.:
- usługi bankowości detalicznej,
- e‑handel,
- usługi łączności elektronicznej (telefoniczne i internetowe),
- usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych, np. platform VOD,
- cyfrowa informacja w transporcie pasażerskim,
- rozpowszechnianie książek elektronicznych.
Celem jest zapewnienie, aby użytkownicy – niezależnie od swoich ograniczeń – mogli korzystać z tych usług w równym stopniu.
System nadzoru nad dostępnością
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących dostępności produktów i usług sprawuje Prezes Zarządu PFRON, który pełni rolę głównej instytucji w systemie nadzoru rynku.
W system zaangażowane są również inne instytucje publiczne, w tym m.in.:
- Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej,
- Prezes Urzędu Transportu Kolejowego,
- Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego,
- Rzecznik Finansowy,
- Minister Cyfryzacji oraz organy celne.
Do ich zadań należy m.in. kontrola przedsiębiorstw, monitorowanie dostępności produktów i usług oraz wydawanie decyzji nadzorczych.
Budowanie systemu nadzoru rynku
Wdrażanie nowych przepisów wspiera projekt realizowany przez PFRON i Urząd Komunikacji Elektronicznej, którego celem jest rozwój systemu nadzoru rynku w zakresie dostępności produktów i usług.
Projekt finansowany z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego obejmuje m.in.:
- rozwój kompetencji pracowników instytucji nadzorczych,
- tworzenie nowych miejsc pracy w instytucjach odpowiedzialnych za kontrolę rynku,
- opracowanie procedur i wytycznych dotyczących nadzoru nad dostępnością.
Działania informacyjne i wsparcie dla przedsiębiorców
W związku z wdrażaniem przepisów prowadzone są liczne działania informacyjne i edukacyjne. Obejmują one m.in.:
- publikację wytycznych dla przedsiębiorców dotyczących zapewniania dostępności produktów i usług,
- organizację webinarów i spotkań informacyjnych,
- prowadzenie strony internetowej z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania,
- działania informacyjne w mediach społecznościowych.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej przygotowało również publikacje wspierające przedsiębiorców, w tym poradnik dla mikroprzedsiębiorstw oraz podręcznik dotyczący prowadzenia biznesu zgodnie z Polskim Aktem o Dostępności.
Dostępność jako standard nowoczesnego rynku
Wprowadzenie Polskiego Aktu o Dostępności oznacza ważną zmianę w funkcjonowaniu rynku produktów i usług. Dostępność staje się nie tylko wymogiem prawnym, ale również elementem budowania nowoczesnych i przyjaznych rozwiązań dla wszystkich użytkowników.
Nowe przepisy mają pomóc w eliminowaniu barier, zwiększyć udział osób z niepełnosprawnościami w życiu społecznym oraz promować projektowanie uniwersalne w biznesie i usługach.
Opracowano na podstawie prezentacji przedstawicieli MFiPR z ostatniego spotkania sygnatariuszy Partnerstwa na rzecz dostępności, które odbyło się 2 marca 2026 roku.
