Śnieżka ma w sobie coś wyjątkowego. Jest symbolem Karkonoszy i jednym z najważniejszych celów turystycznych Dolnego Śląska. Ale czy właśnie na najwyższy szczyt Karkonoszy musi prowadzić każda górska przygoda?
Niekoniecznie.
Karkonosze i ich okolice kryją wiele miejsc, w których można spacerować, odpoczywać, poznawać przyrodę i odkrywać historię. Wiele z nich znajduje się na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe. To często spokojniejsze, mniej zatłoczone przestrzenie, które mogą stać się atrakcyjną alternatywą dla najbardziej obleganych szlaków. Odpowiednio przygotowane pozwalają korzystać z kontaktu z naturą także osobom z niepełnosprawnościami, seniorom i osobom o ograniczonej mobilności.
W większym niż dotyczczas stopniu upowszechniać będziemy rolę asystentów turystycznych w planowaniu i realizacji wypraw.
Właśnie na takie miejsca chcemy zwrócić uwagę w ramach kampanii „Kierunek las!”, realizowanej pod hasłem „DOSTĘPNY LAS = LAS DLA WSZYSTKICH”.
Las dostępny dla każdego
Dostępność turystyki często kojarzy się z rozwiązaniami przeznaczonymi wyłącznie dla osób z niepełnosprawnościami. Tymczasem dobrze zaplanowana trasa, czytelne oznakowanie, ławki do odpoczynku, bezpieczna nawierzchnia i rzetelna informacja o warunkach terenowych służą znacznie większej grupie osób.
Korzystają z nich osoby poruszające się na wózkach lub z balkonikiem, seniorzy, rodzice z małymi dziećmi, osoby niewidome i ich opiekunowie, a także wszyscy, którzy chcą spokojnie spacerować i odpoczywać w otoczeniu przyrody.
Nie każda trasa musi prowadzić na szczyt. Czasem wystarczy leśna droga, punkt widokowy, miejsce odpoczynku czy ciekawa ścieżka edukacyjna, aby przeżyć wartościową turystyczną przygodę.
Dostępność nie oznacza rezygnacji z przygody. Oznacza możliwość wyboru trasy dopasowanej do własnych możliwości, potrzeb i oczekiwań.
IX Konferencja Górska: dostępność jako wspólne zadanie
O tym, jak tworzyć bezpieczne, dostępne i atrakcyjne przestrzenie turystyczne, rozmawiali uczestnicy IX Konferencji Górskiej, która odbyła się 30 września – 1 października 2026 roku w Jeleniej Górze. Spotkanie, zorganizowane przez Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych (KSON) oraz Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych we Wrocławiu, pod patronatem Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych przebiegało pod hasłem „Sudeckie lasy: bezpieczeństwo, turystyka, dostępność”.
Konferencja stała się okazją do wymiany doświadczeń między przedstawicielami instytucji publicznych, samorządów, Lasów Państwowych, środowisk turystycznych i organizacji pozarządowych. W centrum dyskusji znalazło się pytanie, jak rozwijać turystykę, aby była dostępna dla osób o różnych potrzebach, a jednocześnie nie prowadziła do nadmiernej presji na przyrodę.
Ważnym wnioskiem było podkreślenie, że dostępność nie powinna zależeć wyłącznie od pojedynczych projektów i lokalnych inicjatyw. Potrzebne są długofalowe działania, współpraca instytucji oraz stabilne finansowanie.
Od postulatów do konkretnych działań
Wśród najważniejszych kierunków wskazanych podczas konferencji znalazły się:
- Rozwijanie turystyki poza najbardziej obciążonymi szlakami. Lasy i mniej uczęszczane tereny górskie mogą odciążyć popularne miejsca nie tylko w Karkonoszach, oferując atrakcyjne formy wypoczynku z poszanowaniem przyrody.
- Rozwijanie programu dostępnych tras w nadleśnictwach. Jego celem byłoby wytypowanie tras, poprawa ich dostępności, odpowiednie oznakowanie oraz zapewnienie infrastruktury i wiarygodnych informacji dla turystów.
- Włączenie dostępności do polityki publicznej. Zamiast działań realizowanych wyłącznie przy okazji poszczególnych projektów potrzebne są długofalowe programy i współpraca wielu instytucji.
- Wspólne standardy bezpieczeństwa i dostępności. Trasy powinny być planowane, oznakowane i utrzymywane z uwzględnieniem warunków terenowych, potrzeb różnych użytkowników oraz ochrony przyrody.
- Odpowiedzialna turystyka leśna i rowerowa. Istotne jest wyznaczanie tras o różnym stopniu trudności, właściwe planowanie ruchu i ograniczanie konfliktów między użytkownikami.
- Stały udział osób z niepełnosprawnościami i astestentów turystycznych w planowaniu tras. Ich doświadczenie powinno być wykorzystywane już na etapie projektowania i testowania rozwiązań, a nie dopiero przy końcowej ocenie gotowej infrastruktury.
Odkrywajmy góry na wiele sposobów
Celem kampanii „Kierunek las!” jest pokazanie, że górska turystyka może mieć wiele wymiarów. Nie każdy musi zdobywać szczyty, pokonywać kilkunastokilometrowe trasy czy mierzyć się z trudnym terenem. Każdy powinien jednak mieć możliwość znalezienia miejsca, w którym poczuje bliskość natury i będzie mógł odpocząć na własnych zasadach.
W kolejnych artykułach cyklu będziemy przedstawiać miejsca w Karkonoszach i ich okolicach, które warto odwiedzić. Podpowiemy, jak przygotować się do wyjścia w teren, na co zwracać uwagę przy wyborze trasy i gdzie szukać informacji o jej dostępności. Będziemy również pokazywać, jakie rozwiązania pomagają tworzyć przestrzeń przyjazną osobom o różnych potrzebach.
Chcemy rozmawiać nie tylko o tym, co już udało się zrobić, ale także o tym, co należy zmienić, aby dostępnych miejsc było więcej.
Bo las to nie tylko przestrzeń do pokonywania kolejnych kilometrów. To również miejsce odpoczynku, spotkań, edukacji i kontaktu z przyrodą.
Będziemy próbowali skuteczniej współpracować z samorzadami, resortami, których to dotyczyć może i naszymi sąsiadami z Euroregionu Nysa i Grupy Wyszehradzkiej wzajemnie ucząc się praktyk.
DOSTĘPNY LAS = LAS DLA WSZYSTKICH.
Nie tylko Śnieżka. Kierunek las! Czas wyjść z domu.